Meme kanseri, kadınlar arasında en sık rastlanan kanser türüdür. ABD’de 2003 yılında, 210.000’i aşkın yeni meme kanseri olgusu görülmüştür. Bu sayı kadınlarda görülen kanser vakalarının üçte birine yakındır. Aynı yıl içinde meme kanseri nedeniyle yaklaşık 40.000 kadının hayatını kaybettiği, bunun da kadın kanserlerine bağlı ölümlerin yaklaşık %15’ini oluşturduğu bildirilmektedir.

Türkiye’de kadınlarda görülen tüm kanser vakalarının yaklaşık dörtte birini oluşturan meme kanseri, kadınlarda en sık görülen kanser türüdür.

Burada, meme kanseri konusundaki bazı temel noktalar bilginize sunulmaktadır. Yardımcı olacağını umuyoruz. Ancak lütfen en güvenilir bilgi kaynağının hekimlerimiz olduğunu unutmayınız; hekimlerinizle merak ve endişelerinizi paylaşınız.

Meme dokusu farklı özellikte doku ve bölümlerden oluşmaktadır. Bunlar;

• Loblar
• Lobüller ve
• Süt kanalları

Farklı türdeki meme kanserleri de bu farklı dokulardan kaynaklanmaktadır.

35 yaş altı dönemde son derece seyrek olarak karşılaşılan meme kanserine yakalanma riskinin yaşla birlikte arttığı bilinmektedir. Çoğu olguda meme kanseri 50 yaşın üstünde ortaya çıkmaktadır.

Daha önce meme kanseri geçirmiş kişiler. Bu kişilerde yeniden kansere yakalanma riski yükselmektedir.

Aile öyküsü. Bir kişinin birinci dereceden yakın akrabalarında, örneğin annesinde, kız kardeşinde özellikle de genç yaşta meme kanseri olan varsa, o kişilerde meme kanserine yakalanma riski artmaktadır.

Memelerde ortaya çıkan belirli değişiklikler. Yapılan muayene ve testler sonucunda meme dokusunda kanser olmayan ama kansere dönüşme olasılığı bulunan bazı değişiklikler gözlenen kişilerde meme kanseri riski yükselmektedir.

Östrojen, doğurganlık döneminin en önemli düzenleyici hormonlarından biridir. 12 yaşından önce adet görmeye başlayanlarda, 50-55 yaşından daha sonra adetten kesilenlerde, hiç çocuk sahibi olmayanlarda, menapoz döneminde uzun süreli “hormon replasman” tedavisi alanlarda meme kanseri riskinin arttığı bilinmektedir. Bütün bu durumlar, östrojen maruziyetinin arttığı durumlardır.

Geç çocuk sahibi olma: İlk doğumunu 30 yaşının üzerinde yapan kadınlarda meme kanserine yakalanma riski yükselmektedir.

Alkol: Bazı çalışmalarda, belirli ölçülerin üzerinde alkol kullanan kadınlarda meme kanseri riskinin hafifçe yükseldiği iddia edilmektedir.

Meme kanserine yakalanan çoğu kadında, yukarıda belirtilen riskler yoktur. Bu risklerin bulunması, mutlaka meme kanserine yakalanacaksınız anlamına gelmemektedir. Bunlar yalnızca riskin arttığını göstermektedir. Tüm kadınların, ama özellikle yüksek riski olanların hekim tarafından önerilen kanser tarama programlarına katılması erken tanı ve tedavi için çok önemlidir.

Çevresel Etkenler
• Kilo alımı
• Alkol tüketimi
• Lifli gıdalar, sebze ve meyvelerin az tüketimi
• Radyasyon (gelişim çağında)

Hormonal Etkenler
• Erken menarş
• Geç menapoz
• Doğum yapmamak
• Kısa süre emzirmek

Meme Hastalıkları
• Atipik hiperplazi
• Meme kanseri öyküsü

Aile Öyküsü
• Diğer tip kanserler
• Birinci derece akrabalarda meme kanseri (Anne, kardeş, kız çocuk)
• Genetik mutasyonlar

Tarama, kanser tedavisinin daha kolay ve başarılı sonuç verdiği erken evrelerde tespit edilmesi amacıyla yapılan tetkik ve muayenelerdir. Esas olarak üç unsuru bulunmaktadır:

1. Mamografiler
2. Hekim tarafından gerçekleştirilen meme muayeneleri
3. Kendi kendine meme muayenesi

Bu amaçla geliştirilmiş olan röntgen cihazındaki bölüme meme dokusu yerleştirilir. Bu sırada cihaz, meme üzerinde hafif bir baskı uygulamaya başlar. Basıncın hissedildiği noktada bu baskı durur. Oluşturulan basınç, meme dokusunu yayarak filmde daha iyi bir sonuç alınmasını sağlar.

Filmin çekilmesi bir iki dakika kadar sürer. Toplam süre yaklaşık 20 dakikadır.

Araştırmalar, meme kanseri taramasında, 50 yaş üzeri (50-69 yaş) kadınlarda, en az 2 yılda bir, 50 yaşın altında riskli gruptaki kadınlar için ise, hekimlerin yaşa göre belirleyeceği sıklıkta mamografi çekiminin uygun olacağını göstermektedir.

Araştırmalar 30’lu yaşlardan başlanarak her 1-2 yılda bir doktor tarafından yapılan meme muayenesinin yararlı olduğunu göstermektedir.

Araştırmalar, 20’li yaşlardan başlanarak, her ay yapılan düzenli meme muayenelerinin erken tanıda yardımcı olabileceğini bildirmektedir. Kendi kendine meme muayenesi, her ay adetten sonraki birkaç gün içinde, meme dokusunun ağrılı olmadığı bir dönemde yapılmalıdır. Adetler düzensiz ise ya da adet görülmüyorsa, bu durumda ayın belli bir günü muayene için kararlaştırılabilir.

Meme kanserinde kitle fark edilene kadar geçen dönemde aşağıda sıralanan değişiklikler gözlenebilir:

• Meme ya da koltuk altına doğru uzanan bölgede bir kitle ya da kalınlaşma.
• Memenin büyüklüğünde ya da biçiminde bir değişiklik.
• Meme başında akıntı olması, içe doğru dönme gibi biçim değişiklikleri ya da ağrı, hassasiyet ortaya çıkması.
• Meme dokusunda kalınlaşma, kabarıklaşma, gözenekli bir yapının görülmesi (Genellikle portakal kabuğuna benzetilmektedir).
• Meme, meme başı çevresinde, sıcaklık, şişlik, kırmızılık, kabalaşma hissedilmesi.

Bu ve benzeri belirtileri hisseden ya da saptayan her kadın mutlaka doktora başvurmalıdır. Sonuçta çoğu durumda kansere rastlanmayacaktır, ancak erken dönemde saptanan bir kanser olgusunda bu tutum yaşam kurtarabilir.